Rzut Tirpitza z 1941-42 roku. [Kliknij na obrazku, aby zobaczy估owi骳zenie.]
Podczas II Wojny ¦wiatowej pancernik Tirpitz by³ jednym z najwiêkszych zagro¿eñ dla konwojów arktycznych. Z tego - miêdzy innymi - wzglêdu Brytyjska Admiralicja postanowi³a wyeliminowaæ ten wielki okrêt liniowy.
Wykorzystanie lotnictwa do zniszczenia pancernika by³o praktycznie niemo¿liwe. Przed atakiem torpedowym okrêt chroniony by³ specjalnymi zagrodami przeciwtorpedowymi, które zabezpiecza³y przed atakiem okrêtów podwodnych. Precyzyjny atak bombowy tak¿e by³ niemo¿liwy ze wzglêdu na os³onê lotnictwa oraz na ukszta³towanie norweskiego fiordu Alta, w którym znajdowa³ siê okrêt. Dodatkowo okrêt odpowiednio pomalowano a tak¿e maskowano specjalnymi siatkami tak, i¿ idealnie stapia³ siê z otoczeniem. Jedynym mo¿liwym sposobem przeprowadzenia skutecznego ataku wydawa³o siê u¿ycie miniaturowych okrêtów podwodnych. Okrêty te mog³y niepostrze¿enie podp³yn±æ do pancernika, przedostaæ siê pod zagrodami przeciwtorpedowymi, odczepiæ ³adunki wybuchowe z zapalnikiem czasowym i w ten sposób zatopiæ lub uszkodziæ niemiecki pancernik.
Roz³adunek okrêtu podwodnego X5 z okrêtu bazy HMS Bonaventure.
Planowan± akcjê wyznaczono na marzec 1943 r., lecz w wyniku nieodpowiedniego przygotowania za³óg miniaturowych okrêtów podwodnych zosta³a ona przesuniêta na wrzesieñ. Innym powodem prze³o¿enia operacji na ten miesi±c by³a kwestia d³ugo¶ci dnia. We wrze¶niu noce roz¶wietlane by³y przez ksiê¿yc - dziêki temu mo¿na jeszcze by³o niezauwa¿alnie podej¶æ w pobli¿e okrêtów. £atwiejsze by³o równie¿ wypatrzenie samych okrêtów noc± przez peryskop. Pamiêtaæ nale¿y, i¿ okrêty te by³y odpowiednio maskowane i wypatrzenie ich w mroku nocy by³o bardzo trudnym zadaniem. B³±dzenie okrêtu po fiordzie mog³o spowodowaæ wykrycie go i tym samym zaalarmowanie Niemców. Przez ca³e lato 1943 r. za³ogi wszystkich okrêtów æwiczy³y intensywnie przygotowuj±c siê do przeprowadzenia akcji. Podej¶cie w g³±b fiordów by³o zaplanowane pomiêdzy 20 a 25 wrze¶nia, gdy¿ wtedy - wed³ug prognozy - mia³y byæ najkorzystniejsze warunki pogodowe.
Dziêki zdjêciom wywiadu lotniczego Admiralicja ustali³a, i¿ Tirpitz zosta³ przeniesiony z fiordu Asen do jednego z najg³êbszych fiordów Norwegii, do Altafiord. Dowództwo brytyjskie postanowi³o zniszczyæ Tirpitza wykorzystuj±c sze¶æ miniaturowych okrêtów podwodnych, które mia³y zostaæ przeholowane przez pe³nomorskie okrêty podwodne. Do akcji tej wyznaczono okrêty podwodne stacjonuj±ce w Scapa Flow: Trasher, Truculent, Syrtis, Seanymph, Stubborn i Sceptre.
Brytyjczycy postanowili podzieliæ ten ma³y zespó³ i dodatkowo spróbowaæ zaatakowaæ dwa inne okrêty liniowe zakotwiczone w fiordzie Langefiord, (tj. pancerniki Scharnhorst i Lützow). Zniszczenie tych trzech okrêtów by³oby wielkim sukcesem Brytyjczyków i praktycznie pozbawi³oby Niemców silnych okrêtów nawodnych.
Rozpoznanie lotnicze przeprowadzone 7 wrze¶nia da³o nieoczekiwane rezultaty. Scharnhorst oraz Tirpitz by³y nieobecne. Jednak ju¿ 10 wrze¶nia samoloty rozpoznania wykry³y oba okrêty, które powróci³y - jak siê pó¼niej okaza³o - z wyprawy na Szpicbergen, gdzie w ramach operacji "Sizilien-Zitronell" (Sycylia-Citronella) ostrzeliwa³y stacje meteorologiczne i inne obiekty brzegowe. Po otrzymaniu tych wa¿nych informacji, Admiralicja podjê³a szybk± decyzjê o natychmiastowym ataku - dopóki wszystkie trzy okrêty s± w swych "legowiskach" w fiordzie Altafiord i Langefiord.
HMS Thrasher holuj±cy X5 na jeziorze Cairnbawn 11 wrze¶nia 1943 roku. X5 szczê¶liwie przedar³ siê przez Morze Norweskie lecz zagin±³ podczas akcji. Los okrêtu i za³ogi jest nieznany.
Akcjê mia³y przeprowadziæ miniaturowe okrêty podwodne typu X. 11 wrze¶nia 1943 r. wszystkie okrêty wysz³y z bazy w Loch Carinbawn, w Szkocji. P³yn±c wzd³u¿ Szetlandów, skierowa³y siê na Morze Pó³nocne, a tam dalej do fiordu Altafiord. Miniaturowe okrêty przez wiêksz± czê¶æ trasy p³ynê³y pod wod± tak, by trudniej by³o je wykryæ oraz by wysokie fale nie uszkodzi³y tak ma³ych jednostek. W czasie powolnego rejsu awarii uleg³y dwa "liliputy": X9 dowodzony przez porucznika Kearona z niewiadomych przyczyn zerwa³ siê z holu i zaton±³ wraz z ca³± za³og± oraz X8, który równie¿ zerwa³ siê z holu i od³±czy³ od holuj±cego go okrêtu podwodnego Seanymph. Dowódca, porucznik McFaralne, postanowi³ mimo wszystko kontynuowaæ dalej rejs i po 36 godzinach powolnego marszu na szczê¶cie odnaleziony zosta³ przez Seanymph i wziêty ponownie na hol. Wówczas jednak rozpoczê³y siê problemy techniczne. Na X8 wykryto przeciek kad³uba, który powiêksza³ siê z godziny na godzinê; ostatecznie woda wdar³a siê do komory pomiêdzy central± a komor± ratunkow±. Za³oga na szczê¶cie zdo³a³a awaryjnie wynurzyæ siê i uratowaæ. Wadliwy okrêcik zosta³ zatopiony. Do celu podró¿y, jakim by³ fiord Alta, dotar³y wiêc tylko 4 okrêty: X5, X6, X7 i X10. 20 wrze¶nia przyby³y na wyznaczone pozycje i rozpoczê³y samodzielny rejs. Wcze¶niej nast±pi³a zamiana za³óg - z marszowych na bojowe. Do tej pory za³ogi bojowe "wypoczywa³y" na pok³adach holuj±cych okrêtów podwodnych.
Widok z lotu ptaka na fiord Altenfjord oraz Ka. Strza³ka wskazuje miejsce po³o¿enia pancernika a linia przerywana wskazuje przybli¿on± trasê któr± musia³y przebyæ okrêty X5, X6 oraz X7.
Dowódc± X5 by³ porucznik H. Henty-Creer. Okrêt ten nie odegra³ ¿adnej roli podczas operacji. O 8:43 Niemcy spostrzegli ma³y okrêt podwodny w odleg³o¶ci oko³o 590 metrów od Tirpitza. Natychmiast do akcji przyst±pi³y niszczyciele. Najpierw otworzy³y ogieñ z ciê¿kich karabinów maszynowych, a nastêpnie przeprowadzi³y atak bombami g³êbinowymi. X5 zaton±³ wraz z ca³± za³og±.
X6 pod dowództwem porucznika Donalda Camerona o godzinie 07:00 niepostrze¿enie przedosta³ siê przez pola minowe i walcz±c z silnymi pr±dami posuwa³ siê wolno w kierunku fiordu Alta, gdzie sta³ zakotwiczony niemiecki pancernik. Podczas powolnego marszu uszkodzeniu uleg³ peryskop i dowódca skorzystaæ musia³ z peryskopu pomocniczego. Po zlokalizowaniu przez dowódcê zbiornikowca Nordmark, który zakotwiczony by³ w odleg³o¶ci zaledwie pó³ mili od Tirpitza, X6 ruszy³ do ataku.
